ਲੇਖਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਰਸੋਈ ਘਰ

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ

ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਲ

ਮਲਹਾਰ ਸਿੰਘ ਜਰਮਨੀ

ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਨੂ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੁਪਾਲਪੁਰੀ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਅੰਜੂਜੀਤ ਸ਼ਰਮਾ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਡਾ.ਮਲਕੀਅਤ ਸਿੰਘ ਸੁਹਲ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਸ:ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਐਸ ਸੁਰਿੰਦਰ ਇਟਲੀ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਸ:ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਇੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਕਸ ਕਲੋਨ (ਜਰਮਨੀ)

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ

ਦੇ ਲੇਖ ਪੜਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰੰਘ ਸੰਧੁ ਬਟਾਲਾਵੀ

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਵੈਂਟਰੀ, ਯੂ ਕੇ

 
 
 
 
 
ਲਾਈਫ ਸਟਾਇਲ

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ

March 08, 2020 01:42 PM

ਲੇਖ਼ਕ : ਆਤਮਜੀਤ

ਸੋਰਸ : ਇੰਟਰਨੇਟ

ਟੋਰਾਂਟੋ ਦਾ ਮੁੱਖਧਾਰਾਈ ਰੰਗਮੰਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਥੀਏਟਰ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਰੰਗਮੰਚ ਸਿਰਫ਼ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾਈ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਂਜ ਵੀ ਨਵੇਂ ਪਰਵਾਸੀ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਤਾ ਖਰਚ ਕੱਢਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਥੀਏਟਰ ਹੈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਸ਼ੋਅ ਮੈਂ 20-22 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਪਗ 100 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸੇ ਦੀ ਟਿਕਟ 125 ਤੋਂ 300 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੋ-ਜੇਹੇ ਨਾਟਕ ਅਸੀਂ ਏਥੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਔਸਤ ਟਿਕਟ ਸਿਰਫ਼ 20 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਪਗ 60-70 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1996 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ‘ਫੈਂਟਮ ਆਫ਼ ਦਿ ਆਪੇਰਾ’ ਨਾਂ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਸ਼ੋਅ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਟੀਮ ਇਹੀ ਨਾਟਕ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਟਿਕਟ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਸਰਦੂਲ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਏਥੋਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾਈਆਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਕ ਹੋਰ ਫ਼ੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ‘ਮਿਸ ਸਾਇਗਾਉਂ’ ਦੇਖਿਆ। ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਨੇ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ ਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਲਈ। ਕਿਮ ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਵਾਪਸ ਗਏ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਬੇਬਸ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਅਮਰੀਕਨ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਰੁਲਦਿਆਂ-ਖੁਲਦਿਆਂ ਬੈਂਕਾਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਜਿਸਮਫ਼ਰੋਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਸ ਕਿਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਬੈਂਕਾਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੀਵੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਬਾਪ ਹੈ। ਅੰਤ ਕਿਮ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਬਰਬਰੀਅਤ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਜੰਗਲੀਪੁਣੇ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਥੁੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਜਬਰ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਨੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰ ਸਕਦਾ ਪਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ!
 

ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਫੇਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀ ਜੇਬ੍ਹ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਂਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾ ਕੇ ਨਾਟਕ ਦੇਖਦਾ। ਉਂਜ ਵੀ ਨਵੇਂ ਗਏ ਬੰਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਡਾਊਨਟਾਊਨ (ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ) ਵਿਚ ਜਾਣਾ, ਥੀਏਟਰ ਲੱਭਣਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਦਰਯੋਗ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਚ ‘ਸ਼ੋ ਬੋਟ’ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ‘ਦਿ ਲਾਇਨ ਕਿੰਗ’ ਵਰਗੇ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਦੇਖਣ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਦੇ-ਪੁੱਜਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ/ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਾਟਕ ਦਿਖਾਏ। ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਾਲਾਂਬੱਧੀ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਲਗਪਗ 4 ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 25-30 ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਏਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਲਾਈਵ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਜਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਗਾਇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਟੇਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਣੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸਟੇਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬਣੀ ਪਿੱਟ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਬੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ਿੰਦੇ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਦਾਕਾਰ ਆਪ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਅਦਾਕਾਰ ਕੋਲ ਕਮੀਜ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪਹਿਰਨ ’ਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਲੈਪਲ ਮਾਈਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਟੀਮ ਸਾਊਂਡ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਵਿਚ ਲਗਪਗ 1000-1500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲਾਕੇ ਮਾਨਹੱਟਨ ਵਿਚ ਬਣਿਆਂ ‘ਮੈਟਰੋਪੌਲੀਟਨ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ’ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥੀਏਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 3800 ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦਾ ‘ਲਿਰਿਕ ਓਪੇਰਾ ਥੀਏਟਰ’ ਦੀਆਂ 3563 ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਇਹ 45 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰਵਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਤਾਂਹ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਏਨੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਏਹੋ-ਜੇਹੇ ਥੀਏਟਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਜੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਥੀਏਟਰ ਬਣਿਆ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਸਾਰਥਕ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਸੇ-ਠੱਠੇ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਾਂ? ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਕਲਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨ-ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ’ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਆਈ? ਕੀ ਇਹ ਕੰਮ ਗਿਣੇ-ਮਿਥੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੀਮਿਤ ਬਜਟ ’ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੌਕੀਆ ਨਾਟ-ਮੰਡਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਐਸੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਹਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਉਮੀਦ ਕਰੀਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਤਨਖਾਹਾਂ ਜੋਗਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ? ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਮਿਤ੍ਰੋਗਰਾਦ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਕਾਮੇ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਥੀਏਟਰ ਕਿ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਘਰ? ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਥੀਏਟਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਤਲਬ ਦਾ ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਏਥੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜਾ ਮਕਾਨ ਖ਼ਰੀਦਦੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਵਕਤ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣੇ ਦੇ ਦੇਣੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਹੁਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਜਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ। ਹੁਣ ਵੀ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਸੰਜੀਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਥੀਏਟਰ ਵੱਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ 10 ਡਾਲਰ ਦੀ ਟਿਕਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ 30 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵੀ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ, ‘ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ’ ਅਤੇ ‘ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਰੱਖੀਏ ਨਾਂ’ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਦੋ-ਦੋ ਸ਼ੋਅ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟ-ਗਰੁੱਪ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਲਜਿੰਦਰ ਲੇਲ੍ਹਣਾ, ਜਸਪਾਲ ਢਿੱਲੋਂ, ਹੀਰਾ ਰੰਧਾਵਾ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ, ਨਾਹਰ ਔਜਲਾ ਨੁਕੜ ਆਦਿ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲਗਪਗ 8-9 ਨਵੇਂ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਹੋਰ ਟੋਲੀਆਂ ਵੀ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸੁੱਖੀ ਨਿੱਝਰ ਦਾ ‘ਤੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ’, ਇਕ ਹੋਰ ਤਨਜ਼ੀਮ ਦਾ ‘ਮੇਲਾ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ’, ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਸੀ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲਾ’ ਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਜਸਵਿੰਦਰ ਖੋਸਾ ਦਾ ‘ਪੰਜਾਬ ਡੇ’ ਮੇਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ। ਰਾਜ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਫ਼ੁਲਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ’ ਸਾਲਾਨਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਭੁਪਿੰਦਰ ਦੁਲੇ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਭ ਸਗਨ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ-ਪਿਤਾ ਡਾਕਟਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸੁੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
 

ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12 ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਛਪਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਏਧਰੋਂ-ਓਧਰੋਂ ’ਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਲੇਖਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ। ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ‘ਡੇਲੀ ਪੋਸਟ’ ਨਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਾਰ ਉਚੇਚੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਭਖ਼ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰਵੀਂ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੀਮਿਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਕਰੀ ਜਾਣਾ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਘਰਾਂ, ਰੈਸਤੋਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨਾ ਸਟੋਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਬਿਜ਼ਨਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਵੇਂ ਹੀ ਅਣਗਿਣਤ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵਿਹਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਰੇਡੀਓ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਕਬੂਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਓਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਕਨੇਡਾਈ ਰੰਗਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਤੜਕੇ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਓਥੋਂ ਦੇ ਜੰਮ-ਪਲ ਬੱਚੇ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੁਣ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਲਦੀਕ ਦੀਪਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਡੀਉ-ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਵਿਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ ਰੇਡੀਓ ‘ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ’ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਢਾ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਜੋਤ ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਸੀ ਚੱਢਾ ਨੇ ‘ਭਾਜੀ ਆਨ ਦਿ ਬੀਚ’, ‘ਬੈਂੱਡ ਇਟ ਲਾਈਕ ਬੈਖ੍ਹਮ’, ‘ਬਰਾਈਡ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਜੁਡਿਸ’ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਹਰਜੋਤ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਲੀ ਸਿੰਘ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਮਕਬੂਲ ਹੈ। ਰੂਪੀ ਕੌਰ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ 2014 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਛਪੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਮਿਲਕ ਐਂਡ ਹਨੀ’ ਦੀਆਂ 25 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ‘ਦਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮ’ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਡੇਢ ਸਾਲ ਸ਼ੁਮਾਰ ਰਹੀ। ਰੂਪੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁੱਠ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੂਠੀ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ 2017 ਦੀਆਂ ਸੌ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਰਿੱਕ ਮਠਾਰੂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਭਰ ਦੀ ਨਾਨ-ਪ੍ਰੌਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੈੱਫ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਢਾਈ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨੁਸਖੇ ਦਾ ਭੋਜਨ ‘ਬਟਰ ਚਿਕਨ ਲਜ਼ਾਨੀਆਂ’ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵੇਚਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਰੈਸਤਰਾਂ ‘ਰਿੱਕ’ਸ ਗੁੱਡ ਈਟਸ’ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਿਲਵੇਂ ਸੁਆਦਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਕਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਮੰਦੀਆਂ ਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਥਾਈਂ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਪਰਦੇਸ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਕਈ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿਨੇਮਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸੀ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਸਿਟੀ ਮਾਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਬੰਬੂਕਾਟ’ ਦੇਖਣ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਪਿਕਚਰ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸ ਮਾਡਰਨ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮਾਂ ਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਫ਼ਲੋਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਸਾਡੇ ਇਸ ਚਲਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਯੂਰਪੀ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਚੇਤ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਟਿੱਪਣੀ
ਲਾਈਫ ਸਟਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ
ਸੱਚੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ

ਲੇਖ਼ਕ : ਨਿਕਿਤਾ ਆਜ਼ਾਦ

ਸੋਰਸ : ਇੰਟਰਨੇਟ

“ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ ਦੂਸਰੋ ਨਾ ਕੋਈ
ਜਾਕੇ ਸਿਰ ਮੋਰ ਮੁਕਟ ਮੇਰੋ ਪਤੀ ਸੋਈ…”
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੀਰਾਬਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦੀਵਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ – ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਪਿਆਰ, ਮੁਹੱਬਤ, ਇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਦੀਵਾਨਗੀ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮੀਰਾ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਈਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਵਿਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਸਾਈਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੱਜਣ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਤ, ਜਮਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤਰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਦੱਬੀ ਮੁਹੱਬਤ ਨੇ ਰੱਬ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸਮਾਜ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਗਈ।

ਬੁਰਾ ਸ਼ਗਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਛਿੱਕ ਮਾਰਨੀ

ਬੀਤੇ ਜਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ।ਇਹ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਰ ਤਰਾਂ੍ਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਰੋੜਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਣਕਾ ਛਿੱਕ ਮਾਰਨੀ, ਨਿੱਛ ਮਾਰਨੀ ਵੀ ਹੈ।ਜੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ, ਉੱਠਣ ਲੱਗਿਆਂ ਛਿੱਕ ਵਜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਛਿੱਕ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਦੇਰ ਦੋਬਾਰਾ ਬੈਠਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਛਿੱਕ ਮਾਰਨੀ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਤਰਕੀਬ ਕਿਸੇ ਕੰਮਚੋਰ ਆਲਸੀ ਨੂੰ ਸੁੱਝੀ ਹੋਣੀ  ਹੈ।ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿ ਕਿ ਸਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰੁਕ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਾਂ ਛਿੱਕ ਵੱਜੀ ਹੈ।

ਬੇਟੀ ਤੋਂ ਬਹੂ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਘੁੰਡ

ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ ਬਣਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹੈ।ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਹਯਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਲਕਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।ਔਰਤ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੋਣੇ ਤੋਂ ਉੱਕੇ ਨਾਂ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੂ ਨੂੰ ਘੁੰਡ ਕਢਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵਿਲਾਸ ਦੇ ਖੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾ

ਲੇਖਕ : ਰਣਦੀਪ ਮੱਦੋਕੇ

ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਮੂਨਾ
ਬਰੋਕ ਕਲਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾ (Rococo art) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੱਤ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਰੋਪੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਪਾਰੀ ਜਮਾਤ ਆਪਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵੱਲ ਨਿੱਠ ਕੇ ਤੁਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਵੀ ਨਵੇਂ ਸਨ। ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਅਯਾਸ਼ ਸੁਹਜ ਸਵਾਦਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੁਲੀਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਵਿਸਥਾਰਤ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੂਖਮਤਾ ਦਾ ਕਾਇਲ ਸੀ। ਰਾਕੋਕੋ ਕਲਾ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ। ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ 1700 ਈਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਲਾਤਮਕ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਇਸ ਕਲਾ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਨਵਾਂ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ (visual lexicon) ਯੂਰੋਪੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸੁਆਲ ਜੁਆਬ

ਲੇਖਕ :  ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਮੋਗਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅੰਗ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨਮੋਲ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦਰ-ਬ-ਦਰ ਪਰਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੌਚਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਇਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਥਲ- ਪੁਥਲ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਮਾੜੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਨਾਇਕਾ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹਉਕੇ ਹਾਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ

ਅਸਲੀਅਤ ’ਚ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖੋ

ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣਾਪਨ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ’ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੀ ਸਾਂਝ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਸੱਜਣ-ਮਿੱਤਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੀ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਨਸਾਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਧ ਗਈ। ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼, ਪਰ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੇ ਘਟੀਆ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ

ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅੱਧ ’ਚ ਕਾਲਜ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਟਕ, ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਭਾਸ਼ਣ, ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਿਹਰਸਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਲਗਪਗ ਹਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆ ਬਹੁੜਦੇ ਹਨ, ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਸ਼ਾਮਿਆਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਵਹੁਟੀ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਤੇ ਟਰਾਫੀ ਚੁੰਮਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪੱਬ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦੀ। ਇਹ ਸਚਮੁੱਚ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਸੰਭਵ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਇੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੀ ਬੇਬੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਆਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਦੀ ਹੀ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਪਈ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ, ਬੇਬੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਹੀ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਲੈ ਲੈਣਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।

ਔਰਤ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਸਰਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਸਰਾ’ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਸੰਜਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਜੋਤੀ ਮੂਵੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਸ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਰਗੇ ਲੋਕ
ਲੇਖ਼ਕ  : ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸਰਹਿੰਦ ,   ਸੋਰਸ - ਇੰਟਰਨੇਟ

ਬੀਤੇ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਉੱਘੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ‘ਲੋਕਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਈ’ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੀਂਜਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਪੱਛੜੇ

ਲੋਪ ਹੋਏ ਟੱਪਾ ਨੁਮਾ ਲੋਕ ਗੀਤ

ਲੇਖ਼ਕ  : ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਮੋਗਾ ,   ਸੋਰਸ - ਇੰਟਰਨੇਟ
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੰਗਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮਠਿਆਈ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਜਿਸਨੂੰ ਘਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਠਿਆਈ ਜਾਂ ਭਾਜੀ ਵੰਡਦੀਆਂ ਸਨ। ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਉਹ ਟੱਪੇ ਨੁਮਾ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਅਸੀਂ ਦੂਈਸ਼ੇਨ ਦੇ ਕੀ ਲਗਦੇ ਹਾਂ…

ਲੇਖਕ : ਨੀਤੂ ਅਰੋੜਾ , ਸੋਰਸ : ਇੰਟਰਨੇਟ 
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਜ਼ਿਹਨ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਦਾਂ, ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਾਂ, ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ, ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਸਰਕਾਰ ਚੁਣਾਂਗੇ? ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਅ ਕਿਧਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ? ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੀ 2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਬਣੀ ਜਾਂ ਬਚੀ ਸਾਖ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ, ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਅਤੇ ਬੈਂਸ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬੀਐੱਸਪੀ ਅਤੇ ਸੀਪੀਆਈ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਐਲਾਇੰਸ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਾਮਰੇਡ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਅਤੇ ‘ਨੋਟਾ’ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸਾਂ।

ਮਾਹਵਾਰੀ: ਔਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲੇ

ਲੇਖਕ :  ਤੇਜ ਕੌਰ , ਸੋਰਸ : ਇੰਟਰਨੇਟ 
26 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ‘ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ’ ਪੰਨੇ ਉੱਪਰ ਮੇਰਾ ਲੇਖ ‘ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਗ਼ਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ’ ਛਪਿਆ ਸੀ। 29 ਅਪਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਇਸ ਲੇਖ ਬਾਰੇ ਅੰਬਰ ਕੌਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਛਪੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪੈਡ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਸਨ। ‘ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਗ਼ਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ’ ਲੇਖ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸੀ। ਲੇਖ ਵਿਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮਸਲੇ ਵਿਚਾਰਨੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।

ਲੂ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ

ਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਲੂ ਦਾ ਵੀ ਆਗਮਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਥਕਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਇਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, 'ਲੂ ਲੱਗ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਸੀਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਮਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਤਾਪ ਕਾਬੂ ਦੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਡਾ ਖੂਨ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਲੂ ਦਾ ਵੀ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਹਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋਵੇ, ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਕਰੋ। ਜੋ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚੇ, ਉਹੀ ਖਾਓ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਘਰੇਲੂ ਠੰਢੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਨਮਕੀਨ ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਪੁਦੀਨਾ ਅਤੇ ਜੀਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ।
ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਕੱਚਾ ਪਿਆਜ਼, ਸਲਾਦ, ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਟਣੀ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੂਬ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਖਰਬੂਜ਼ਾ, ਤਰਬੂਜ਼, ਕਕੜੀ ਖੂਬ ਖਾਓ। ਹਾਂ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸੜਕ 'ਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਫਲ ਆਦਿ ਕਦੇ ਨਾ ਖਰੀਦੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

12 ਮਈ ਮਾਂ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ - ਇਕ ਅੱਖ਼ਰ 'ਚ ਸੁਮੰਦਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ-ਮਾਂ

ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਇਕ  ਅੱਖ਼ਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ 'ਮਾਂ'। ਪਰ ਇਹ ਇਕੋ ਅੱਖ਼ਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੁਮੰਦਰ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਗਰਾ, ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਰ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰਮ ਜਾਣ ਵਰਗੇ ਸਰਵਉੱਚ ਗੁਣ ਸਮੋਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਮਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਠੰਢੇ ਬੁਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਲ-ਦਿਮਾਗ਼ ਤਾਂ ਕੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਾਰੀ ਤੰਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਗਦੀ ਹੈ ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਹਨ ਇਕ ਸਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਸਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਪੁਛੀਏ ਕਿ ਮਾਤਾ ਕੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ 'ਮਾਤਾ ਧਰਤਿ ਮਹਤੁ' ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਾਤਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਗਰਾ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ਕਤੀ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗਰਾ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮਾਂ ੁਉਹ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ''।

ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਉਦਗਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ

ਭੰਗੜੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪੱਖ ’ਤੇ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ‘ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤ’ ਨੱਚਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਲੋਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਪਾਰਖੂ ਗੁਰੂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਉਦਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਭੰਗੜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਿਕ ਅਰਥ ਭੰਗ+ਅੜਾ= ਭੰਗੜਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਨੱਚ-ਨੱਚ ਕੇ ਬੜ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ।

ਚਿੰਤਾ ਤਿਆਗੋ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਪਣਾਓ

ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਪਰਖ ਦੀ ਸੋਝੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਲ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਕਰੂਪ ਰੂਪ ਧਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਚਿਖਾ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਸੰਭਾਲੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਮਨ ਦੇ ਸੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਤੋਤਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਕੇਵਲ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਉਦੋਂ ਹੀ ਖੁੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਦੌੜ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੀੜਾਂ ’ਚੋਂ ਪੀੜ ਅਨੋਖੀ

ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ:
ਪੀੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੀੜ ਅਨੋਖੀ 
ਨਾਮ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਗ਼ਰੀਬੀ
ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਕੰਧ ਕਰ ਲੈਂਦੇ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਰੀਬੀ।

ਜਦ ਸਿਹਰਾ ਸਿਰ ’ਤੇ ਸਜਦਾ ਏ…

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਹਿਮ ਰਸਮ ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਇਸ ਰਸਮ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿਆਹਾਂ ’ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਸਮ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਗਾਇਬ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਨ੍ਹਾਈ ਧੋਈ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਰਮਸ ਲਾੜੇ ਦੀ ਭੈਣ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ ਦਾ ਗੀਤ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।

 
 

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ

ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ

ਵੀਡੀਓ ਗੈਲਰੀ
ਜਨਮ ਦਿਨ
 
 
 
ਅਹਿਮ ਸੂਚਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਟਾਈਮਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖਬਰਾਂ ਤੇ ਫੋਟੋ ਸਬੰਧੀ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਦਾਰੇ ਪਾਸ ਰਾਖਵੇ ਹਨ| ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਖਬਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਲੈਣਾ ਲਾਜਮੀ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ|
ਮੁਖ ਸੰਪਾਦਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਟਾਇਮਸ
Notice
Readers are recommended to make appropriate enquires and seek appropriate advice before sending money, incurring any expense, acting on medical recommendations or entering into any commitment in related to any advertisement published in this site . Panjabitimes.com website doesn't vouch for any claims made by the advertisers of product and services. We do not take any responsibility regarding advertisement. Panjabitimes.com website shall not be held liable for any consequences; in the event such claims are note honoured by the advertisers.
Chief Editor, Panjabi Times
Visitor's Counter :   0094032778
Copyright © 2020, Panjabi Times. All rights reserved. Website Designed by Mozart Infotech